De Antwerpse Brouw Compagnie

Seefbier van de Antwerpse Brouw Compagnie, “ puur Antwerps bier naar aloud recept gebrouwen in de Stad zelf ….”
We stappen op het Eilandje, volop in ontwikkeling, binnen in de Indiëstraat bij de enige onafhankelijke brouwerij op Antwerps grondgebied, “ de Antwerpse Brouw Compagnie “.
Op de site met een historische industrieel-patrimoniale achtergrond hebben we een uitermate boeiend en gedreven gesprek met zaakvoerder Johan Van Dyck, bij een colaake weliswaar.
Volgens een verhaal in de familie een nazaat van Sir Anthony Van Dyck én Pieter Pot, maar in de eerste plaats koestert Johan een jarenlange passie voor bier, brouwen en Antwerpen.
Wanneer Johan vol fascinatie van gang steekt, is het soms moeilijk hem al schrijvend te volgen.
Zijn passie voor bier en brouwen kon Johan jarenlang uitleven bij brouwerijen zoals Hoegaarden, Dommelsch en Duvel Moortgat.
Ook heeft Johan, zoals vele Antwerpenaren, een gedreven interesse in de geschiedenis van onze Metropool.
Zo is hij regelmatig in één of de andere stads- bibliotheek terug te vinden.
Daar ontdekte hij het boek “ Verdwenen Brouwerijen in Antwerpen “ van auteur Guy Verdonck ( vandaag gids in de brouwerij en vriend aan huis ).
Johan leest over de rijke Antwerpse biertraditie, ooit begonnen bij Van Schoonbeke met de ontwikkeling van de Nieuwstad ( Eilandje ) en het Brouwershuis.
En hij leert dat Antwerpen tot einde negentiende eeuw meer dan honderd brouwerijen telde en de grootste brouw-stad van België was ( de vrijmaking van de Schelde lag hiervoor mee aan de basis ).
Het ging hierbij vooral om kleine, artisanale brouwerijen met bier met beperkte houdbaarheid en leveringen dus veeleer in de buurt.
Begin twintigste eeuw zorgt de ontwikkelende micro-biologische wetenschap door
Dr. Pasteur voor nieuwe brouw, gist -en bewaartechnieken wat ook aanleiding geeft tot schaalvergroting
Zo ook in Antwerpen, waar op dat moment de 3 grote “industriële” brouwerijen gebouwd worden die zelfs al internationaal exporteren en tot de grootste van het land behoren.
De kleine lokale Antwerpse brouwerijen krijgen het hierdoor moeilijk:
Ze kunnen de schaalvergroting niet volgen en artisanale bieren geraken wat uit de mode
( tot de revival in de jaren ‘90 van de twintigste eeuw ).
WO1 betekent voor velen van hen de doodsteek: op enkele weken tijd onteigenen de Duitse bezettende troepen de kleine brouwerijen en gaan aan de haal met de koperen ketels en buizen.
Een scenario dat zich 30 jaar later, tijdens WO2 zou herhalen.
Johan vertelt een plezante anekdote: Vele Antwerpenaars vluchten tijdens WO 1 naar Nederland – waar ze werden opgevangen in ‘vluchtelingenkampen’.
De Antwerpse vluchtelingen in hun kamp bij Uden, waren niet echt ‘zot’ van het Hollands bier ( er is weinig veranderd ) waardoor ze een eigen brouwerij bouwden in het kamp, en – zij het op Hollandse bodem – écht Antwerps bier – het Seefbier – brouwden. Kwestie van prioriteiten!
En zo komen we bij het Seefbier terecht.
Antwerpen had zijn eigen bierstijl , waaronder het Seefbier.
Terwijl andere biersoorten meestal recenter zijn, en in meerdere regio’s gebrouwen worden ( denk bijvoorbeeld aan “ De Koninck “ dat samen met onder andere Palm en andere “ Special Belge “ bieren bestaat sinds begin twintigste eeuw), was het Seefbier hét historische bier van Antwerpen en is het eeuwenlang verbonden met de Stad.
De oudste geschreven bron die Johan terugvond over het Seefbier gaat terug tot 1677 en er bestaan sterke aanwijzigingen dat het bier reeds 100 tot 150 eerder gebrouwen werd.
Een eeuwenoud stuk Antwerps drinkbaar erfgoed dus !
In tegenstelling tot wat men vaak denkt, is het bier niet genoemd naar de wijk Seefhoek, die veel recenter is, maar veeleer andersom.
Seefbier was streekbier dat door verschillende brouwerijen werd geproduceerd maar gretig gedronken werd in de Seefhoek , een levendige wijk gebouwd samen met de expansie van de haven in de negentiende en vroeg-twintigste eeuw.
Seefbier werd ook wel “ de Champagne van de arme luizen genoemd “.
Seefbier verdween begin twintigste eeuw ondermeer door de opkomst van de Pils uit Pilzen, de schaalvergroting, de opkomst van industriële brouwerijen en het verdwijnen van de typische Seefbier-brouwerijen door WO1.
Met het verdwijnen van de laatste Seefbier-brouwers, waande men ook het recept van het mythische Seefbier verloren.
Geboeid en geïntrigeerd, als Antwerpenaar én bierliefhebber, ging Johan echter op zoek naar het verdwenen recept van het Seefbier.
Van het stads-archief tot heemkundige kringen tot bejaardentehuizen waar hij bejaarde brouwers of hun kinderen , vervult hij zijn zoektocht die bijna 3 jaar zou in beslag nemen.
De zoektocht was niet evident: de artisanale Seefbier-brouwerijen stopten vaak nogal abrupt (vaak tijdens WO1), zonder archief, waardoor de know how samen met de brouwers verloren ging. Bovendien was het bier al bijna een eeuw verdwenen.
De queeste van Johan is dus vruchteloos tot hij een familie ontmoet waarvan de betovergrootvader nog in een brouwerij werkte, die ook het Seefbier brouwde.
Die bewaarde het boekje waarin de eigenaar bij verkoop het recept had opgetekend.
Voor Johan “ de Heilige Graal “ !
Zo krijgt Johan na een lange zoektocht een volledige receptuur en beschrijving van de verschillende stappen in handen. Om het bier perfect te kunnen brouwen, in lijn met hoe onze voorouders van het bier genoten , roept hij de hulp in van Professor Filip Delvaux op de faculteit biochemie/brouwen van de K.U Leuven.
Zij beschikken over de nodige kennis om het proces zoals het beschreven was, op een brouwinstallatie uit 1875, perfect te vertalen naar vandaag.
Bovendien beschikten ze over de laatste ontbrekende schakel : in hun collectie met historische biergist zat ook de oude Antwerpse brouwersgist.
Zoals de Engelsen zeggen “ the proof of the pudding is in the eating “ en er volgt dus een magisch proef-moment met Johan, zijn echtgenote Karen Follens en Professor Delvaux.
Hun smaaksensatie is dermate enthousiast dat Johan en zijn echtgenote beginnen dromen van hun eigen brouwerij en het opnieuw in het leven roepen van dit echt Antwerps bier-erfgoed.
Het bier is uitermate lekker en heeft een kenmerkende, onderscheidende smaak van andere biersoorten.
Evident is de droom niet.
Elke dag komen er wel nieuwe biersoorten op de markt en de concurrentie in Belgie bestaat uit grote, professionele kapitaalkrachtige brouwerijen terwijl de biermarkt daalt.
Bovendien is meer dan 8 op 10 horecazaken onder contract of eigendom van een grote brouwerij, wat distributie niet evident maakt.
En vooral : zou de Antwerpenaar even enthousiast zijn over hun historische Seefbier ?
Of over een eigen lokale onafhankelijke Antwerpse brouwerij….
Kortom voor ouders van 3 kinderen, met een huis af te betalen enz zeker geen evidente risicovrije keuze.
Hoewel de lijst met redenen om het niet te doen aanzienlijk is, besluiten Johan en Karen toch de stap te wagen.
Doorslaggevend hierbij waren volgende bedenkingen,
Als ze de stap zetten, zetten ze letterlijk alles op het spel.
Hierbij zien ze 3 mogelijke scenario’s : het minst plausibele is tegelijk het positieve: ze wagen de gok en het lukt !
Geen evidentie, maar tegelijk, met de nodige bloed zweet en tranen, ook niet onmogelijk.
Het tweede scenario, met het meeste risico, ze zetten alles op het spel en het loopt mis : teveel concurrentie, te moeilijke toegang tot de cafés.
Een zeer pijnlijk scenario waarbij ze alles kwijt zijn….
Een scenario dat hen echter nog erger lijkt, het derde, is op je 80ste te moeten terugkijken met spijt dat je in je leven je passie of droom niet gevolgd hebt….
Dit willen ze ten alle tijden vermijden.
Ze hakken de knoop door.
Gezien de grote onzekerheid volgt Karen een opleiding tot erkend boekhouder, hetgeen van pas zou komen in de brouwerij, en tegelijk voor inkomsten zou zorgen in de eerste onzekere jaren van het avontuur.
Hoewel investeerders zich aandienen, kiezen Johan en Karen er bewust voor om de brouwerij lokaal Antwerps en onafhankelijk te houden.
Zo willen ze garanderen dat de brouwerij een échte Antwerpse brouwerij kan worden en één die niet opgaat in één van de grote groepen en eigenheid verliest.
Ze steken al hun spaargeld erin, gaan extra leningen aan bij de bank.
Voor een eigen brouwerij is er aanvankelijk geen geld, maar gelukkig worden ze geholpen door een bevriende brouwerij waar ze hun bier mogen brouwen in afwachting van hun eigen installaties.
De grote dag is op 9 maart 2012: in bijzijn van de burgemeester, de nodige schepenen en pers wordt het Seefbier op het stadhuis na bijna 100 jaar terug voorgesteld, en prompt erkent als officieel stadsbier ( Of volgens de toenmalige burgemeester: …want een stad als Antwerpen kan niet op 1 been staan…..).
Dit zorgt voor een vliegende start !
Johan herinnert zich nog, dat hij bij het afvullen van de eerste brouwsels, die goed waren voor een kleine 100.000 flessen , nogal onder de indruk was en zich plots, misschien wat laattijdig, “ Sportpaleizen “ met mensen begon voor te stellen die nodig zouden zijn om al dit bier op te drinken…..
Zichtbaar onder de indruk wist Karen hem toen gerust te stellen en te plagen met de woorden: “ Ja Johan, ge weet toch, dat dit ook een nieuwe badkamer had kunnen zijn he ?”
De vrees bleek echter onterecht, want in minder dan 2 weken was al het bier uitverkocht.
Het Antwerps bier valt duidelijk in de smaak.
Het bier wint al na enkele weken Goud op de “ World Beer Cup “, de grootste bierwedstrijd ter wereld.
Een prestatie die het bier, ontwikkeld door onze voorouders, ondertussen 7 maal herhaalde, met onder andere de “ Goud/World’s Best “ op de “ World Beer Awards”, de “ Global Craft Beer Awards “ , de “ Brussel Beer Challenge “ ….
Iets waar de brouwerij bijzonder trots op is en aansluit bij hun overtuiging: artisanaal is niet hetzelfde als amateuristisch.
Als kleine brouwerij moet je onderscheidende bieren maken, waarvan de kwaliteit hoger is dan de norm in de markt.
Deze Awards (voor het Seefbier en de Awards die ze later ook voor de andere bieren zullen winnen) zijn de bevestiging dat hun ambitie zo ook gerealiseerd wordt.
De verkoop groeit gestaag, en niet alleen Antwerpenaren maar ook in het buitenland beginnen bierliefhebbers het Antwerpse Seefbier te ontdekken.
Tijd dus voor “ brouwen op eigen locatie “ in een onafhankelijke brouwerij, liefst binnen onze stad.
Na drie jaar zoeken komt Johan terecht bij de voormalige ateliers van het Havenbedrijf ( en voorheen Pershuis ) in de Indiëstraat op het Eilandje, inmiddels overgenomen door de Stad.
Met een sterk dossier ( ondermeer aandacht voor Monumentenzorg , publieke toegankelijkheid , toeristische attractie , verwevenheid in de buurt …) halen ze de concessie binnen en kan de inplanting beginnen.
Teneinde de brouwerij volledig onafhankelijk te houden lanceren ze een crowdfunding-campagne.
Bierliefhebbers kunnen de bouw van de brouwerij steunen, waarbij ze in ruil voor honderdvijftig euro levenslang gratis bier krijgen ( één consumptie per maand in de brouwerij of één maal per jaar af te halen).
Voor honderd euro extra komt bovendien je naam mee op de muur in de brouwerij. Meer dan 1000 bierliefhebbers, vaak Antwerpenaren, maar verrassend ook één derde Nederlanders, steunen de brouwers in hun droom.
Aangevuld met enkele forse leningen bij de bank wordt de brouwerij op het Eilandje realiteit.
De brouwerij, die in normale tijden ook vrij te bezoeken is, houdt hierbij niet alleen strikt rekening met het historische en beschermde kader van het gebouw.
Er worden extra investeringen gedaan om alle mogelijk geur, geluid of andere hinder voor de buurt te voorkomen, en ook op milieuvlak worden grote stappen gezet.
Zo draait de brouwerij volledig op groene stroom, gebruikt ze CO2 die gerecupereerd wordt uit de Antwerpse haven, en wordt energie gewonnen uit brouwdampen.
Wat overblijft na het brouwen (de graanresten, de zogenaamde draf wordt aan een lokaal melkveebedrijf geschonken als veevoer.
Sinds meer dan drie jaar en half wordt er nu op het Eilandje in de nieuwe brouwerij gebrouwen.
Volledig onafhankelijk, met 100% grip op de juiste ingrediënten, brouwtechnieken en processen, en voldoende tijd om alle bieren perfect te laten rijpen.
In de brouwerij zelf installeerden Johan en Karen bovendien een zogenaamde “ Taproom “ , een café – restaurant waar je temidden van de brouwerij, letterlijk tussen de brouwketels en acht meter hoge gistingstanks , kan genieten van de bieren, terwijl je de brouwers enkele meters verder aan het werk ziet.
Het ruime binnenplein van de voormalige havensite, twaalfhonderd meter groot, werd omgebouwd tot een gezellige “ Biergarten” met gezellige banken, veel planten en groen, tenten en lampions. Tijdens de zomermaanden voorzien van een reuze springkasteel voor de jongsten en petanquebanen.
Je kan er gezellig komen BBQ’en en natuurlijk bieren ontdekken.
Bedrijven organiseren er regelmatig events, en ook als ‘“ trouwlocatie “ zit de brouwerij in de lift.
Zelf organiseert de brouwerij regelmatig events, waaronder, in normale tijden, elke derde donderdag van de maand “ Stand Up Comedy “ in de brouwerij’, waarbij namen zoals Alex Agnew, Michael van Peel, Thomas Smith, Nigel Williams, Jens Dendoncker, en anderen te gast zijn.
Van de Corona-uitdaging werd een geslaagde opportuniteit gemaakt met levering aan huis
( zoals de brouwers en “ bierstekers “ vroeger) en een zelf ontwikkelde webshop.
Je bestelt en betaald het bier via de website www.seef.be
De brouwerij levert vervolgens gratis aan huis.
In Antwerpen en omstreken voor15 u bestellen, is dezelfde dag nog geleverd
( leeggoed wordt mee teruggenomen ). Ook levering op zaterdag is mogelijk.
Buiten Antwerpen en de rand levert de brouwerij in heel België en Nederland , eveneens gratis, meestal binnen de 72 uur.
Je kan er zelfs een heus ‘“ café-pakket” bij bestellen, zodat je de juiste glazen, vilten en zelfs posters in huis hebt.
Ook bij de drankenhandels, bij Delhaize, Carrefour, Albert Heijn en Match vind je de verschillende bieren van de brouwerij.
Het logo tenslotte is ook écht Antwerps cultureel en historisch patrimonium.
Johan en Karen kiezen voor het “ Seef-mannetje “ van een oude brouwerij uit Deurne.
Johan merkte het mannetje op in een oude film, waar Antwerps icoon Charles Janssens in een scène een pint drinkt uit een glas met het “ Seef-mannetje “ op. Product placement bestond toen ook al.
Het gamma van de brouwerij werd ondertussen ook sterk uitgebreid met verschillende bieren van Tripels, pils tot donkere en koppige bieren, naast het historische Seefbier:
– Super Cadix “ ( 5,6 %:) , de énige Antwerpse pils, een smaakbom en stevig gehopte pils (twee maal winnaar als “ beste hoppige pils van Belgie “).
“ Bootjesbier “ ( 7 % ), amber-rood bier, hoppig met gember en koriander.
Een Bierhommage, in samenwerking met de Red Star Line, die een bierbrug legt tussen Belgische en Amerikaanse speciaalbieren.
“ Nonkel Pater “ ( 9%:), een stevig donker “ Trappist “-geïnspireerd bier, een qua-dubbel: het karakter van een quadrupel, met de doordrinkbaarheid van een dubbel.
“Eilandje “ ( 6,4 %:), een tropisch feestje van hoparoma’s.
“ Lucie “ ( 8%:)een sterk, blond en krachtig sprankelend bier met een infusie van een blend van verschillende theesoorten.
Daarnaast biedt de Antwerpse Bier compagnie ook regelmatig “ limited edition “ – bieren exclusief aan in de brouwerij , zoals de op whisky-vaten gerijpte “ Nonkel Pater “ of de op hout gelagerde “ Seef “.
De Antwerpse Brouw compagnie en het Seefbier zijn bij uitstek karakteristiek en authentiek Antwerps bier-erfgoed dat in een actueel , kwalitatief en duurzaam kader in eigen stad met liefde gemaakt wordt.
Een bezoek en/of een aankoop meer dan waard !
message